Innoveren
In het Noorden is veel innovatiekracht en talent aanwezig. Dit brengen wij samen in innovatieve ecosystemen. Onze rol is het begeleiden van innovatieve koplopers en het ontwikkelen van innovatieprojecten waarin we bedrijfsleven, onderwijs, onderzoek en overheden bij elkaar brengen. We focussen ons op de ontwikkeling van ecosytemen rondom agrifood, watertech en maritiem, groene chemie en energie, life sciences en health en high tech systemen en materialen. In de ecosystemen en programma's ontstaan ook nieuwe startups. We ondersteunen hen op het gebied van ondernemen, innoveren en het vinden van financiering.
Confirmation letters ondersteunen KPI's
Om de impact van onze werkzaamheden inzichtelijk te maken, zijn de KPI’s geconcretiseerd. Een belangrijke verandering hierin is het introduceren van confirmation letters. Met deze brieven bevestigen samenwerkingspartners expliciet hoe de NOM hen heeft geholpen en welke waarde dit voor hen heeft opgeleverd. Denk bijvoorbeeld aan een partij die dankzij onze ondersteuning een businessplan heeft ontwikkeld waarmee zij investeringen konden aantrekken. Deze brieven dienen als tastbare bewijsstukken van de waarde die we creëren en geven meer diepgang aan de KPI’s.
Ecosystemen
Terugblik op 2024
In 2024 hebben we met volle inzet gewerkt aan het versterken van het innovatie-ecosysteem in Noord-Nederland. Door nauwe samenwerking met zowel regionale als nationale partners hebben we de banden tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijven verder aangehaald. Dit heeft geleid tot concrete initiatieven en programma’s die de economische en innovatieve kracht van de regio versterken. Binnen Goud van het Noorden hebben we extra projectleiders ingezet om strategische innovatiethema’s zoals circulaire chemie en kunstmatige intelligentie verder uit te bouwen. Daarnaast wordt er samengewerkt aan een kennis- en innovatiecentrum voor autonome systemen.
Een van de hoogtepunten in 2024 was de uitbreiding van het HTSM-talentontwikkelingsprogramma, dat we samen met de Universiteit van het Noorden hebben opgezet. Dit programma richt zich op de ontwikkeling van talent in de semicon-industrie en heeft ertoe geleid dat Noord-Nederland 7% van de Beethoven-gelden (€ 450 miljoen) heeft toegewezen gekregen. Daarnaast hebben we via de Nationale Technologie Strategie (NTS) en Chemport Europe nieuwe plannen ontwikkeld om subsidies en middelen effectief in te zetten, met als doel innovatieclusters verder te versterken.
Op het gebied van circulaire economie zijn we aan de slag gegaan met projecten zoals Care2Change, gericht op het terugdringen van medisch afval en S3ORTED, dat zich richt op circulariteit in de textielketen. Tegelijkertijd hebben we voorbereidingen getroffen voor nieuwe initiatieven, zoals Noord-Nederland Verdient Circulair 2.0, een fermentatiefaciliteit en een programma voor het recyclen van windmolenbladen.
In 2024 werkte de NOM met Kikkoman en UCC aan innovatieve oplossingen binnen de TopDutch Innovation Challenge. Kikkoman onderzocht biocomposiet uit sojareststromen, terwijl UCC hun koffiebranders verduurzaamde met waterstof. Beide bedrijven vonden passende startups en presenteren hun resultaten op de World Expo in Osaka 2025.
Een ander hoogtepunt was de voortgang binnen Challenge-Based Innovatie. We hebben initiatieven zoals BASF en Teijin ondersteund bij het vinden van oplossingen voor regionale uitdagingen. Dit initiatief vormt de basis voor een nieuwe Challenge Organisatie binnen Founded in the North, die innovatie stimuleert door bedrijven te koppelen aan concrete uitdagingen. Dankzij deze gestructureerde aanpak blijft Noord-Nederland een bloeiend innovatie-ecosysteem voor bedrijven, startups en kennisinstellingen.
Noord-Nederland wordt startup delta
De NOM heeft grote stappen gezet om Noord-Nederland verder te positioneren als een krachtige regio voor startups en scale-ups, met gerichte investeringen en versterking van het ondernemersecosysteem. Via Founded in the North zijn belangrijke programma’s vernieuwd en uitgebreid. Zo is het Startup Readiness Programma (SRP), dat startups helpt bij het valideren van hun businessmodel, verder ontwikkeld. Daarnaast heeft het Investor Readiness Programma (IRP) een update gekregen, waarbij het traject nu bestaat uit een combinatie van workshops en maatwerkbegeleiding. Met deze initiatieven zijn tientallen startups en scale-ups ondersteund bij hun groei en financieringsbehoeften.
Het Acceleratieprogramma Toekomstbestendig Bouwen (ATB) is uitgebreid met nieuwe trajecten gericht op circulaire en biobased innovaties, waardoor een bredere groep ondernemers in de regio wordt bereikt.
Daarnaast is de Challenge Organisatie opgericht binnen Founded in the North. Dit initiatief verbindt startups met grotere bedrijven via gerichte innovatie-uitdagingen, wat leidt tot concrete samenwerkingen en versnelling van innovaties.
Ontwikkeling European Digital Innovation Hub (EDIH)
In 2024 heeft de European Digital Innovation Hub (EDIH) Noord-Nederland een grote bijdrage geleverd aan de digitalisering van bedrijven in de regio. De hub helpt MKB’ers en andere organisaties bij het slim inzetten van kunstmatige intelligentie (AI), data-analyse en automatisering, zodat ze efficiënter kunnen werken en beter kunnen inspelen op nieuwe technologische ontwikkelingen.
Naast praktische ondersteuning heeft de EDIH bedrijven ook in contact gebracht met Europese netwerken, waardoor ze makkelijker toegang kregen tot nieuwe kennis, financieringsmogelijkheden en technologische partners. De focus lag vooral op slimme productiesystemen, autonome technologieën en data-gedreven besluitvorming, waarmee bedrijven toekomstbestendiger worden.
Chemport Europe: vergroening in de chemiesector
Het afgelopen jaar speelde Chemport Europe een cruciale rol in het versterken van de transitie naar een groenere chemie in Noord-Nederland. De samenwerking richtte zich op innovaties en projecten die bijdragen aan verduurzaming en circulariteit. Zo werd tijdens de Eemsdeltavisie 2024, waaraan Chemport financieel bijdroeg, aandacht besteed aan industriële projecten zoals Circulands, EEW en GETEC. Tijdens dit evenement werd ook de Noordelijke Techniekheld van het Jaar uitgeroepen.
Daarnaast heeft Chemport Europe zich weten te onderscheiden vanwege de nominatie voor de European Enterprise Promotion Awards (EEPA) in de categorie ‘Ondersteuning van de duurzame transitie’. Dit benadrukt hun inspanningen op het gebied van innovatie en samenwerking. De deelname aan deze prestigieuze Europese competitie vergrootte de zichtbaarheid van Noord-Nederland als een leidende regio in de groene chemie.
Het jaarlijkse Chemport Jaardiner, gehouden op het industrieterrein Haskerveen in Heerenveen. Deze locatie symboliseerde de kernwaarden van Chemport: innovatie en duurzaamheid. Hier kwamen deelnemers samen om kennis te delen, nieuwe samenwerkingen te starten en inspiratie op te doen, versterkt door sprekers van prominente organisaties zoals GCNE en Verborg Group.
Door middel van dergelijke evenementen en hun strategische inspanningen blijft Chemport Europe een voortrekkersrol vervullen in het stimuleren van groene chemische innovaties en het versterken van het ecosysteem in de regio. Deze initiatieven zijn niet alleen lokaal, maar hebben ook een internationale uitstraling die Noord-Nederland stevig positioneert als koploper in de verduurzaming van de chemische industrie.
Innoveren en internationaliseren komen samen in maritieme sector
De maritieme sector in Noord-Nederland heeft dit jaar belangrijke stappen gezet richting innovatie en verduurzaming, mede dankzij de inspanningen van de NOM. Door gerichte samenwerkingen en internationale initiatieven is het regionale maritieme ecosysteem verder versterkt.
Een van de initiatieven was de handelsmissie naar de SMM-beurs in Hamburg, de grootste beurs voor de maritieme maakindustrie. Tien Noord-Nederlandse ondernemers namen deel aan deze missie, die een flinke impuls gaf aan het versterken van het maritieme netwerk in de regio. Dit initiatief bracht internationaliseren, innoveren en investeren samen en leidde tot nieuwe samenwerkingen en vervolgtrajecten.
Daarnaast werden de eerste stappen gezet voor een driezijdige samenwerking tussen Noord-Nederland, het Noord-Duitse maritieme cluster en mogelijke partners uit Noorwegen en Denemarken. Dit meerjarige programma richt zich op grensoverschrijdende samenwerking en kennisdeling, met als doel de maritieme sector in Noord-Nederland nog innovatiever en duurzamer te maken.
Ook op het gebied van circulaire technologieën in de scheepvaart zijn belangrijke ontwikkelingen in gang gezet. Zo wordt gewerkt aan innovatieve toepassingen van biobrandstoffen uit circulaire nafta, die een duurzamer alternatief vormen voor traditionele brandstoffen in de internationale scheepvaart.
Met deze initiatieven heeft de NOM een solide basis gelegd om het maritieme ecosysteem in Noord-Nederland verder te versterken en duurzame innovatie te stimuleren. In 2025 wordt deze inzet verder uitgebreid, met nog meer focus op innoverende internationale samenwerking en nieuwe technologische ontwikkelingen.
Innovaties in medtech en zorgpreventie
Afgelopen jaar heeft de NOM opnieuw grote stappen gezet in de ontwikkeling van medische technologie en zorgpreventie. De focus lag op het stimuleren van innovatieve bedrijven en het versterken van strategische samenwerkingen binnen het Life Science & Health (LSH)-ecosysteem.
Een van de opvallende ontwikkelingen was de ondersteuning van Sencilia, een deeptech-startup die een geavanceerde sensortechnologie ontwikkelt voor intraveneuze infuustherapie bij pasgeborenen en kinderen. Deze technologie helpt om de veiligheid en nauwkeurigheid van infuusbehandelingen in de neonatale en pediatrische zorg te verbeteren. Oprichter Amar Kamat, die zijn PhD behaalde aan de Rijksuniversiteit Groningen en daarna als onderzoeker actief bleef, kreeg via het Startup Visa-programma ondersteuning van ervaren investeerders en ondernemers. Met deze begeleiding kon de ontwikkeling en opschaling van de technologie versneld plaatsvinden.
Binnen het LSH-ecosysteem zijn nieuwe samenwerkingen en kennisdelingstrajecten opgezet. Verschillende Noord-Nederlandse bedrijven hebben deelgenomen aan innovatieprogramma’s gericht op digitale zorg, preventieve diagnostiek en slimme medische apparaten. In 2024 is specifiek gewerkt aan slimme monitoringstechnologieën die gezondheidsproblemen in een vroeg stadium kunnen detecteren. Daarnaast zijn er nieuwe samenwerkingen ontstaan tussen medische instellingen en technologische bedrijven om diagnostische en behandelmethoden verder te ontwikkelen.
Deze initiatieven hebben niet alleen de zorgsector in Noord-Nederland versterkt, maar ook de internationale positie van de regio als hotspot voor medtech en zorginnovatie verder uitgebouwd.
Onze impact
Gezonder
3
lopende innovatieprogramma's
Slimmer
3
lopende innovatieprogramma's
Vooruitblik naar 2025
In 2025 zetten we de volgende stap in het versterken van Noord-Nederlandse innovatie-ecosystemen. De Challenge Organisatie wordt verder uitgebouwd om startups en scale-ups te koppelen aan bedrijven met innovatievraagstukken.
Daarnaast investeren we in talentontwikkeling binnen het HTSM-ecosysteem, waarbij de Beethoven-gelden worden ingezet om de instroom van technisch talent in de semicon-industrie te vergroten.
Ook verkennen we nieuwe initiatieven, zoals het recyclen van windmolenbladen en de ontwikkeling van een fermentatiefaciliteit om biobased innovatie te stimuleren.
Via Nij Begun breiden we de eerder aangegane samenwerking rondom 'Goud van het Noorden' uit met extra projectleiders die zich richten op circulaire chemie, kunstmatige intelligentie en andere kansrijke innovatiethema’s. Hiermee bouwen we verder aan een toekomstbestendig en innovatief Noord-Nederland.
Business development
Innovatie krijgt pas echt waarde wanneer ideeën worden omgezet in concrete toepassingen. Binnen Business Development helpen we bedrijven bij het ontwikkelen, financieren en realiseren van hun innovaties. We ondersteunen startups en scale-ups bij hun groei, versterken de innovatiekracht van gevestigde bedrijven en zorgen ervoor dat vernieuwende ideeën sneller de markt bereiken. Dit doen we met maatwerkbegeleiding, gerichte programma’s en toegang tot een sterk netwerk. Door bedrijven op de juiste manier te verbinden met kennis, kapitaal en partners, proberen we innovatie mogelijk te maken.
Innovatieprojecten
Naast het ontwikkelen van ecosystemen of juist vanuit deze ontwikkelde ecosystemen, ondersteunen of initiëren we innovatie projecten. Dit zijn, vaak gesubsidieerde, projecten waarbij een consortium van bedrijven, kennisinstellingen en overheden een innovatie willen ontwikkelen. Zo hebben we in 2024, 13 innovatie projecten aangejaagd in sectoren zoals circulaire economie, watertechnologie, groene chemie, agrifood en lifesciences & health. Voorbeelden hiervan zijn Sanibone, waarbij een ultrasoon extractie methode wordt ontwikkeld om kipcallogeen uit reststromen te halen, en Terbium for life, innovatie op medicijngebied voor de behandeling van kanker.
Venture development
Vanuit het reeds benoemde Founded in the North programma hebben we in 2024 de ruimte gekregen om het bestaande Market Readiness Programma (MRP) verder te ontwikkelen en in de ketenprogrammering beter aan te laten sluiten op de andere aanbieders van startup-begeleiding in de regio. Dit heeft geleid tot een geheel vernieuwd Startup Readiness Programma (SRP).
Startup Readiness Programma (SRP)
Het Startup Readiness Programma richt zich op de eerste levensfase van de onderneming. Deze levensfase is cruciaal om de onderneming later consistent te laten groeien. De fase kent volgens het startup framework drie milestones. Het vernieuwde programma bestaat dan ook uit deze drie fasen:
- The early evangelist: het bewijs vinden van een unieke groep klanten die bereid is om het risico te nemen een oplossing te vinden voor een direct en acuut probleem.
- The problem solution fit: het bewijs dat jouw waardepropositie de beste oplossing is voor "the early evangelist".
- Market entry: de eerste verkoop tegen commerciële prijs en voorwaarden.
In 2024 namen er 23 startups deel aan het SRP. Met deze trainingen, coaching en netwerkgelegenheden wisten deze bedrijven hun strategieën te versterken en beter voorbereid de markt te betreden.
Investor Readiness Programma (IRP)
Het Investor Readiness Programma (IRP) helpt startups en scale-ups bij het aantrekken van investeringen door hen voor te bereiden op gesprekken met investeerders.
- Doel: het IRP is gericht op het verbeteren van de investeringsgereedheid van bedrijven en het vergroten van hun kansen op succesvolle financiering.
- Opzet: het programma combineert workshops en persoonlijke begeleiding, waarbij ondernemers worden geholpen bij:
- Het ontwikkelen van een investeringspropositie: bedrijven leren hoe ze een duidelijke en aantrekkelijke pitch kunnen opstellen.
- Het opstellen van gedetailleerde investeringsplannen: startups krijgen begeleiding bij het kwantificeren van hun financieringsbehoeften.
- Directe koppeling aan investeerders: via het netwerk van de NOM en Golden Egg Check worden bedrijven in contact gebracht met potentiële financiers.
In 2024 werden 21 bedrijven succesvol begeleid. Samen hadden zij een totale investeringsvraag van € 10 miljoen. Een aantal bedrijven wist na deelname direct financiering te verkrijgen.
Legenda
Doelstelling
Gerealiseerd
Nieuwe innovatieprojecten
Business Development cases met portfoliobedrijven
Bedrijven in SRP of IRP traject
Aantal interventies ecosystemen
Delphinium en NOM bundelen krachten voor biotech innovatie
In 2024 raakte Delphinium, een nieuw initiatief dat klinisch onderzoek biedt voor biotech startups, voor het eerst in contact met de afdeling Investeren van de NOM. Delphinium richt zich op het ondersteunen van kleine biotechbedrijven bij het formuleren van onderzoek en het testen van hun innovaties.
“De NOM heeft ons vooral geholpen door het vertrouwen in onze eigen capaciteiten te combineren met gerichte ondersteuning waar kennis en ervaring ontbraken, met name via het MRP,” aldus Christine Voors-Pette van Delphinium. “Deze aanpak gaf ons de zekerheid om de volgende stap te zetten. Daarnaast was de inzet van het NOM-netwerk en de ondersteuning bij congressen en netwerkbijeenkomsten van grote waarde voor ons.”
Het sectorteam lifesciences & health (LS&H) van de NOM analyseerde het verhaal van Delphinium en concludeerde dat er inhoudelijk een sterke basis aanwezig was. De organisatie beschikte over uitgebreide kennis en expertise binnen het biotechdomein, maar miste de benodigde ervaring in het runnen van een bedrijf. Dit maakte Delphinium de ideale kandidaat voor het Market Readiness Programma van de NOM, een programma dat jonge bedrijven helpt om een solide fundament te leggen voor hun toekomstige groei.
Tijdens deze programma’s werden cruciale vraagstukken behandeld, zoals het identificeren van klanten en het ontwikkelen van effectieve benaderingsstrategieën. De begeleiding leidde tot gestructureerde en doelgerichte plannen, wat Delphinium een duidelijke roadmap gaf voor de toekomst.
De samenwerking met de NOM illustreert hoe innovatie, investeren en internationaliseren – de drie activiteiten van de NOM – samenkomen om bedrijven te ondersteunen. Allereerst werd de focus gelegd op innovatie, waarmee Delphinium een sterk strategisch plan kon ontwikkelen. Vervolgens werden de mogelijkheden tot investering onderzocht en voorbereid, en tot slot werd er gekeken naar kansen voor internationalisering, om ook internationale biotechbedrijven tot de klantenkring van Delphinium te rekenen.
Delphinium is daarmee een sprekend voorbeeld van de toegevoegde waarde die de NOM biedt aan innovatieve bedrijven in Noord-Nederland. Dankzij deze samenwerking kan Delphinium zijn missie voortzetten: het bieden van hoogwaardige ondersteuning aan biotech startups en het versnellen van hun ontwikkeling.
Startup Festival Noord-Nederland: kracht van innovatie
In 2024 vond het Startup Festival Noord-Nederland plaats, een bruisend evenement dat startups, investeerders en ondernemers samenbracht in een inspirerende omgeving. Met meer dan 500 bezoekers was het festival een groot succes en benadrukte het de kracht van samenwerking binnen het noordelijke startup-ecosysteem. Het programma bood een mix van interessante sprekers, interactieve workshops en netwerkactiviteiten. Hierdoor konden startups niet alleen hun kennis vergroten, maar ook waardevolle connecties konden leggen met investeerders en partners. Het festival onderstreepte de unieke positie van Noord-Nederland als een opkomende regio voor innovatie en ondernemerschap en versterkte de zichtbaarheid van het ecosysteem, zowel nationaal als internationaal. De positieve reacties en resultaten van dit evenement bevestigen dat het Startup Festival Noord-Nederland een blijvende plek heeft in de agenda van het innovatieklimaat in de regio. Het festival werd georganiseerd door NOM, het Investeringsfonds Groningen, Cottonwood Technology Fund, Founded in Groningen, Founded in Friesland en de provincie Drent
Investeren
De NOM investeert risicodragend kapitaal in kansrijke en maatschappelijk relevante startups en MKB-ondernemingen in Noord-Nederland. Bedrijven die zich, net als wij, richten op een Duurzamer, Gezonder en Slimmer Noord-Nederland. Dat doen we met aandelenkapitaal, leningen, of een combinatie hiervan. Onze investeringen variëren van € 50.000 tot maximaal € 5 miljoen per portfoliobedrijf. Wij investeren bij voorkeur in samenwerking met andere partijen zoals banken, private investeerders, investeringsfondsen en kredietunies.
Legenda
Doelstelling
Gerealiseerd
Investeringen nieuw verstrekt/commitment
Vervolginvesteringen
Fondsinvesteringen nieuw verstrekt/commitment
Investeringen uit commitments voorgaande jaren
Corona Herstel Middelen
Terugblik op 2024
2024 werd gekenmerkt door een stabilisatie van de rente en inflatie, maar geopolitieke onzekerheden en internationale prijsdruk hielden de investeringsmarkt gespannen. Investeringspartijen bleven voorzichtig en met name startups en scale-ups hadden moeite om vervolgfinanciering op te halen. Dit leidde tot minder kapitaal in de markt en een terughoudendere houding bij private investeerders.
De NOM speelde hierop in door een selectiever investeringsbeleid te voeren. In plaats van het aantal investeringen te maximaliseren, lag de focus in 2024 op strategische keuzes: investeringen in bedrijven met een sterke groeipotentie en een duurzame bijdrage aan de economie in Noord-Nederland. Dit betekende dat we veel leads en cases hebben behandeld, maar minder deals hebben gesloten dan in 2023. In totaal realiseerden we 17 nieuwe investeringen, goed verdeeld over de noordelijke provincies en sectoren waarin we actief zijn. Samen met investeringen uit bestaand commitment kwamen we uit op 31 investeringen. De percentuele verdeling over de sectoren is als volgt:
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Investeringen naar sector | 2024 |
|---|---|
| Agrifood | 10,7 |
| Chemie | 11,4 |
| Watertechnologie | 5,8 |
| Energie | 13,6 |
| HTSM | 13,6 |
| ICT | 21,4 |
| LS&H | 17,5 |
| Maritiem | 2,7 |
| Overig | 2,8 |
Investeringen naar sector (in %). Lees meer over sectoren in hoofdstuk 06 Sectoren.
We realiseerden in 2024 een totale investeringsomvang (cash out) van € 19,5 miljoen, inclusief uitzettingen uit bestaand commitment uit voorgaande jaren, waar vooraf geen doelstelling op geformuleerd is. Daarnaast zijn we nieuwe committeringen aangegaan ter waarde van € 12,3 miljoen, die in de komende periode worden uitgezet. De grootte van de tickets (zie onderstaande grafiek) zijn over het algemeen conform voorgaande jaren. In 2024 zagen we een stijging op de middelgrote tickets en een kleine daling op de overige tickets. De totale investeringsomvang ligt iets lager dan in 2023, maar substantieel hoger in vergelijking met eerdere jaren. Hierbij blijven we ons focussen op bedrijven met een sterke groeipotentie en een duurzame impact op de regionale economie.
In totaal hebben we 17 nieuwe bedrijven aan onze portefeuille toegevoegd, waarmee het aantal portfoliobedrijven eind 2024 uitkwam op 97 (2023: 105). De daling ten opzichte van 2023 is grotendeels toe te schrijven aan een combinatie van exits, desinvesteringen en een selectiever investeringsbeleid.
Vanuit de fondsen in beheer zijn 53 financieringen gerealiseerd, een stijging ten opzichte van 2023 (42 financieringen), waarmee we gericht hebben bijgedragen aan de financieringsbehoefte van innovatieve bedrijven in Noord-Nederland.
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Investeringen naar grootte | ≤€ 100k | €100k - €300k | €300k - €1 mln. | ≥€1 mln. |
|---|---|---|---|---|
| 2022 | 7 | 29 | 10 | 1 |
| 2023 | 9 | 20 | 15 | 7 |
| 2024 | 7 | 26 | 13 | 6 |
Investeringen naar grootte ticket
REDstack innoveert waterbehandeling met ElectroMembrane Stack-technologie
In Heerenveen bouwt REDstack aan de toekomst van waterbehandeling met een geautomatiseerde productielijn voor hun ElectroMembrane Stack-technologie. Met een investering van onder andere de NOM, PureTerra Ventures en Easter Technology kan het bedrijf de productie opschalen en haar innovatieve elektrochemische technologie wereldwijd beschikbaar maken.
REDstack, voortgekomen uit Wetsus, ontwikkelde een revolutionaire methode die traditionele elektrodialyse verbetert. De technologie verlaagt het energieverbruik, verlengt de levensduur van membranen en minimaliseert onderhoudskosten. Dit maakt toepassingen mogelijk in CO₂-afvang, stikstofterugwinning en de ontzilting van brak water.
“We zetten een grote stap richting wereldwijde impact,” vertelt CEO Paula Gonzalez aan Industrielinqs. “Deze investering helpt ons niet alleen bij de opschaling, maar draagt ook bij aan oplossingen voor klimaatverandering en hulpbronnen-schaarste.”
Met de investering in REDstack stimuleert de NOM niet alleen duurzame innovaties, maar ook de economie in Noord-Nederland. “De samenwerking tussen REDstack en Wetsus onderstreept de kracht van innovatie in de regio,” aldus Sjouke Mulder, investment manager bij de NOM.
Exits binnen ons portfolio
In 2024 heeft de NOM vier exits gerealiseerd, waarvan één gedeeltelijk. Dit leverde een mooie bijdrage aan de beschikbare middelen voor nieuwe investeringen. Tegelijkertijd vonden er tien faillissementen/liquidaties plaats binnen de portefeuille. Twee ondernemingen hebben hun lening volledig afgelost, terwijl bij vier bedrijven een lening onder voorwaarden werd kwijtgescholden.
Afronding corona-herstelmiddelen
De NOM heeft in 2021 € 23,4 miljoen beschikbaar gekregen vanuit het kabinet en de provincies onder de naam corona-herstelmiddelen. Met dit budget is de NOM in positie gebracht om ondernemingen te ondersteunen in hun herstel na de coronaperiode. Gedurende 2024 zijn er vanuit dit budget 9 investeringen gerealiseerd, bestaande uit 7 nieuwe investeringen, 1 conversie en 1 vervolginvestering (€ 6,8 miljoen). Daarnaast zijn er 8 bedrijven uit de portefeuille door diverse oorzaken als kwijtschelding, liquidaties, faillissementen of de aflossing van een lening. Per eind 2024 resteerde nog € 0,5 miljoen van het beschikbare budget. Dit is echter uitgebreid naar € 5,5 miljoen, nadat een commitering is komen te vervallen.
Naya introduceert innovatief toetsenbord voor de wereldmarkt
De Groningse startup Naya staat op het punt haar baanbrekende toetsenbord, de Naya Create, wereldwijd te lanceren. Met steun van onder andere de NOM, een groep angel investors, een succesvolle crowdfundingcampagne en G-Force Capital, kan de massaproductie binnenkort van start gaan.
De Naya Create is meer dan een traditioneel toetsenbord; het combineert de functionaliteiten van een muis, joystick en 3D-navigator in één ergonomisch ontwerp. Het apparaat bestaat uit twee draadloos oplaadbare delen, met in eigen huis ontworpen knoppen en modulaire uitbreidingsmogelijkheden, afgestemd op de behoeften van verschillende gebruikers.
"Dit is zo’n verhaal dat je niet vaak tegenkomt," zegt Kyra Weaver, investment manager bij de NOM. "Deze jongens zijn in een paar jaar enorm gegroeid. Ik was erg onder de indruk van hoe ervaren ze overkomen, hoe stabiel hun team is en hoe ver ze al zijn."
Met de investering in Naya ondersteunt de NOM de groei van innovatieve technologieën in Noord-Nederland en draagt bij aan de internationale positionering van regionale startups. "Wij hebben veel vertrouwen in Naya, juist ook vanwege die grote groep investeerders," aldus Daan Verhorst, investment manager bij de NOM.
Investeren met impact
In 2024 hebben we opnieuw geïnvesteerd in een breed scala aan innovatieve startups, scale-ups en MKB-bedrijven die de regio versterken. Onder andere Enatom, Circtec, Equinox en Sencilia behoren tot de ondernemingen waarin we ons vertrouwen en kapitaal hebben gesteld. Elk van deze bedrijven levert een bijdrage aan de transitie naar een duurzamer, gezonder en slimmer Noord-Nederland. Hieronder volgt een overzicht van alle NOM-investeringen (zowel nieuwe investeringen als uitbreidingen) in 2024:
Groei & professionalisering
In 2024 bleef het investeringsniveau van de NOM op peil, ondanks uitdagende marktomstandigheden. De groeiende dealflow vroeg om verdere versterking van onze capaciteit en professionalisering van interne processen. Daarom is het investeringsteam uitgebreid met een nieuwe investeringsmanager en werd verder gewerkt aan de implementatie van een verbeterd workflow management systeem. Dit systeem helpt bij het stroomlijnen van processen en het versterken van onze interne governance. Daarnaast zijn aanvullende Know-Your-Customer (KYC) maatregelen geïntroduceerd om de compliance-structuur verder te optimaliseren.
Een belangrijke focus in 2024 was de verdere implementatie van ons Impact & ESG-programma. Dit programma, dat in 2023 is gestart, is verder verfijnd om beter inzicht te krijgen in de duurzaamheid en impact van onze portfoliobedrijven. We hebben ESG-criteria geïntegreerd in onze due diligence-processen en werken met impact pathways om bedrijven te beoordelen op hun bijdrage aan een duurzamer Noord-Nederland. Naast nieuwe investeringen zijn ook bestaande portfolio-ondernemingen geanalyseerd op hun impact en ESG-prestaties. We lichten dit graag hieronder verder toe.
Meten van impact binnen onze investeringsportefeuille
Het afgelopen jaar hebben we de eerste bedrijven binnen onze investeringsportefeuille gevraagd een zelf ontwikkelde impactvragenlijst in te vullen. Deze vragenlijst bestaat uit twee onderdelen: een impact pathway, met een focus op de Sustainable Development Goals (SDG’s), en een ESG-sectie, waarin ondernemers hun bijdrage aan Environmental, Social en Governance-aspecten toelichten.
Impact pathway: inzicht in maatschappelijke waarde
De impact pathway helpt ons inzicht te krijgen in de maatschappelijke impact van een onderneming. De vragenlijst richt zich op de impact, output en outcome van de bedrijfsactiviteiten en sluit af met de relevante SDG’s. Hiermee creëert elke onderneming haar eigen waardecreatiemodel, zoals de NOM dit ook in haar jaarplannen en jaarverslagen presenteert.
De uitgevraagde ondernemingen zijn actief binnen de volgende SDG’s:
Het zwaartepunt bij deze 11 ondernemingen ligt op Klimaatactie, Schoon water en sanitaire voorzieningen en Leven onder water.
Environmental, Social, Governance (ESG)
Met ESG wordt in algemene zin nagestreefd om alle niet-financiële risico's en kansen in beeld te brengen, die inherent zijn aan de dagelijkse activiteiten van een onderneming. Dit brengen wij in kaart middels een vragenlijst, bestaande uit 22 kwalitatieve meerkeuzevragen bedoeld om inzicht te krijgen in de bewustwording en volwassenheid van ondernemingen ten aanzien van ESG. Denk hierbij aan vragen over diversiteit, duurzaamheid, cybersecurity en diverse milieu-gerelateerde onderwerpen.
De resultaten van de vragen worden weergegeven in diverse scores (zie hieronder). De scores op onderstaande onderdelen zijn specifiek per bedrijf en op totaal niveau beschikbaar voor de NOM en worden weergegeven in percentages. Richting onze stakeholders zullen we rapporteren op totaal niveau. De uitvraag bij 11 ondernemingen heeft tot de volgende score geleid:
Impactoriëntatie
86,7 %
De mate waarin de startup/het bedrijf zich richt op het creëren van positieve maatschappelijke impact. Deze vraag sluit aan bij het Impact Pathway.
Strategie & Beleid
32,3 %
De mate waarin de startup/het bedrijf strategieën en beleid heeft geïmplementeerd die gericht zijn op ESG.
Bestuur & Risico
36,3 %
De mate waarin de startup/het bedrijf zijn ESG-risico's beheert en ESG-governancestructuren heeft opgezet.
Externe rapportage
30 %
De mate waarin de startup/het bedrijf extern rapporteert over ESG.
Implementatie & Monitoring
36,2 %
De mate waarin de startup/het bedrijf ESG-initiatieven aanstuurt en prestaties meet met behulp van KPI's en data.
Gemiddeld
44,3 %
Gemiddelde van de vijf andere statistieken.
Voorzichtige inzichten
De eerste resultaten laten zien dat de meerderheid van de elf bevraagde ondernemingen zich richt op het creëren van een positieve maatschappelijke impact. De overige impactonderdelen laten een relatief gelijkmatig beeld zien. Omdat dit onderzoek zich nog in de beginfase bevindt en gebaseerd is op een beperkte groep bedrijven, zijn de inzichten voorlopig en niet direct representatief voor de gehele investeringsportefeuille.
In ontwikkeling
Het is op dit moment nog te vroeg om harde conclusies te trekken, en dat is ook niet onze insteek. Bij de NOM kiezen we ervoor om eerst de volledige investeringsportefeuille te betrekken en bewustwording te creëren. De eerste uitvraag dient als nulmeting, zodat we op een later moment dezelfde bedrijven opnieuw kunnen bevragen. Op die manier kunnen we veranderingen in impact signaleren en hierover rapporteren. Op basis van deze ervaringen zullen we uiteindelijk bepalen met welke frequentie we deze metingen blijven uitvoeren.
Impact in ons portfolio
Gezonder
6
Ondernemingen
Slimmer
4
Ondernemingen
Vooruitblik naar 2025
In 2025 richt de NOM zich op de verdere groei en versterking van haar investeringsportefeuille, met extra focus op portfoliobeheer en strategische vervolginvesteringen. Het sectorgericht werken binnen duurzaam, gezond en slim blijft centraal staan, waarbij we gerichter inspelen op regionale economische en maatschappelijke transities.
Daarnaast wordt het Impact & ESG-programma verder geïntegreerd in ons investeringsproces om duurzame groei meetbaarder te maken. De digitalisering van onze werkwijze krijgt prioriteit, met de verdere implementatie van ons workflow management systeem voor efficiëntere besluitvorming en procesoptimalisatie.
Internationaliseren
Vestigen in het Noorden
Als NOM helpen we bedrijven uit binnen- en buitenland die zich hier willen vestigen. We brengen onze TopDutch regio proactief onder de aandacht, met de focus op het waardegericht acquireren van bedrijven en start-ups die passen in onze ecosystemen.
Legenda
Doelstelling
Gerealiseerd
Vestigen High Value bedrijven in Noord-Nederland
Investor Relations gesprekken
Terugblik op 2024
Het vestigingsklimaat in Noord-Nederland stond in 2024 onder toenemende druk door diverse structurele uitdagingen, waaronder netcongestie, stikstofbeperkingen en een gebrek aan geschikte industriële kavels. Deze factoren hebben het aantrekken en behouden van bedrijven complexer gemaakt en de concurrentie met andere Europese regio’s verder vergroot. Ondanks deze obstakels heeft de NOM strategische keuzes gemaakt om het verdien vermogen te versterken.
Een belangrijke ontwikkeling in 2024 was de bewust gekozen verschuiving van een kwantitatieve naar een kwalitatieve acquisitiestrategie, oftewel 'van volume naar value'. De NOM richt zich niet zozeer meer op het aantal FTE of uitgelokte investeringen, maar op toegevoegde waarde van een bedrijf voor het bestaande ecosysteem in Noord-Nederland. Door deze aanpak is er een focus ontstaan op sectoren zoals watertechnologie, circulaire economie en groene chemie. Deze strategie heeft niet alleen gezorgd voor een verbeterde aansluiting op de regionale economische agenda’s, maar ook geleid tot concrete vestigingen van bedrijven die bijdragen aan een duurzamer en toekomstbestendig Noord-Nederland.
Van volume naar value: een strategische omslag
De strategische focus op het aantrekken van bedrijven die hoogwaardige bijdragen leveren aan de regionale ecosystemen heeft in 2024 zijn vruchten afgeworpen. In plaats van kwantiteit ligt de nadruk op het binnenhalen van bedrijven in sectoren zoals watertechnologie, circulaire economie en groene chemie. Deze aanpak resulteerde in de komst van internationale bedrijven zoals Aquacycl en Clean Teq Water, die zich op de WaterCampus in Leeuwarden vestigden. Door deze strategie kon Noord-Nederland zijn positie als innovatieve en duurzame regio verder versterken.
De WaterCampus als innovatiemagneet
De WaterCampus in Leeuwarden heeft zich in 2024 bewezen als een internationale innovatiehub. Door haar sterke positie in watertechnologie heeft de campus meerdere buitenlandse bedrijven aangetrokken, waaronder Aquacycl en Clean Teq Water. Deze bedrijven vestigden zich op de campus om gebruik te maken van het unieke ecosysteem waarin bedrijven, onderzoeksinstellingen en overheden samenwerken aan grensverleggende innovaties op het gebied van watermanagement. De aantrekkingskracht van de campus onderstreept de cruciale rol die Noord-Nederland speelt in de wereldwijde watertechnologiesector.
Meer aandacht voor behoud van bestaande bedrijven
Naast het aantrekken van nieuwe bedrijven heeft de NOM in 2024 meer nadruk gelegd op het behouden en ondersteunen van bestaande bedrijven. Via het Investor Relations Programma (IR) voerde de NOM gesprekken met 88 bedrijven in de regio. Tijdens deze gesprekken kwamen thema’s zoals energievoorziening, personeelsschaarste en regelgeving prominent naar voren. Door gerichte ondersteuning en begeleiding heeft de NOM ervoor gezorgd dat bedrijven beter zijn voorbereid op deze uitdagingen en dat hun groeipotentieel optimaal benut kan worden.
Challenge Base, een gezamenlijk initiatief met Founded
Een belangrijke mijlpaal in 2024 was de oprichting van de Challenge Base. Dit initiatief brengt bedrijven, startups en kennisinstellingen samen om innovatieve oplossingen te ontwikkelen voor complexe maatschappelijke vraagstukken. Door een gestructureerde aanpak, waarin bedrijven als launching customers worden gekoppeld aan innovatieve startups, is de eerste basis gelegd voor doorbraken op het gebied van circulaire economie, energie en high-tech sectoren.
Road2Osaka wordt TopDutch Innovation Challenge
In 2024 kreeg het Road2Osaka-initiatief een flinke boost en ging het verder onder de naam TopDutch Innovation Challenge. De NOM bracht Nederlandse startups en scale-ups in contact met Japanse bedrijven die hun bedrijfsvoering willen verduurzamen. Dit leidde tot mooie matches: Kikkoman koos voor Buyo, dat biocomposieten maakt uit sojareststromen, en UCC werkt samen met DNV/Summit aan een waterstofoplossing voor hun koffieburners. Beide bedrijven ondertekenden een Letter of Intent en zetten samen stappen richting implementatie. Ondertussen wordt vanuit de NOM een handelsmissie voorbereid, zodat Noord-Nederlandse bedrijven zich kunnen presenteren op de Japanse markt. In september 2025, tijdens de WorldExpo in Osaka, laten we de wereld zien hoe Noord-Nederland bijdraagt aan slimme en duurzame innovaties.
Gezonder
1
Landingen
Slimmer
2
Landingen
Vooruitblik op 2025
In 2025 zal de NOM doorgaan met het versterken van het vestigingsklimaat door structurele knelpunten aan te pakken. De focus ligt op het vergroten van de beschikbaarheid van industriële kavels, versterken van het vestigingsklimaat Noord-Nederland en het bevorderen van bijvoorbeeld de WaterCampus als internationale innovatiemagneet. Daarnaast wordt de Challenge Base verder opgeschaald om meer bedrijven te ondersteunen bij het realiseren van hun innovatieve ambities. De NOM onderhoudt nauw contact met deze leads en biedt hen ondersteuning die is afgestemd op hun specifieke behoeften.
Internationaal groeien
Stimuleren van internationale handel en samenwerking
Om de internationale groei van bedrijven in Noord-Nederland te stimuleren, heeft de NOM belangrijke stappen gezet. De oprichting van een regionaal Trade-programma, in samenwerking met het Trade and Innovate NL-netwerk, bood ondernemers ondersteuning bij toegang tot internationale markten. Hierbij lag de focus op sectoren zoals circulaire economie, watertechnologie en biobased bouw.
Succesvolle internationale evenementen en samenwerking
De deelname aan internationale evenementen, zoals de Weftec-beurs in New Orleans, speelde een cruciale rol in het versterken van de internationale positie van Noord-Nederland. Op deze toonaangevende beurs voor watertechnologie werden belangrijke leads gegenereerd en waardevolle samenwerkingen gestart. Daarnaast heeft de NOM zich ingezet om trilaterale samenwerkingsverbanden met Duitsland en Scandinavië verder te ontwikkelen, gericht op internationale kennisuitwisseling en innovatie.
Dit evenement heeft leads opgeleverd voor bedrijven die zich in Nederland willen vestigen, maar ook voor Noord-Nederlandse bedrijven kansen gegenereerd om uit te breiden in de Verenigde Staten.
Klaar voor Japan: Noord-Nederlandse bedrijven op weg naar WorldExpo Osaka
In 2024 hebben we belangrijke stappen gezet richting de handelsmissie naar Japan, gekoppeld aan de WorldExpo in Osaka (september 2025). Ons doel is duidelijk: we reizen straks met minimaal tien Noord-Nederlandse bedrijven af naar Japan. Tijdens de voorbereidingen organiseerden we de 'TopDutch Innovatie Challenge', waarin innovatieve oplossingen werden ontwikkeld samen met Japanse partners zoals Kikkoman en UCC. Met deze activiteiten hebben we in 2024 een basis gelegd om Noord-Nederland tijdens de WorldExpo te positioneren binnen de thema's circulaire economie en duurzame energie.
Vooruitblik op 2025
In 2025 zal de NOM haar internationale strategie verder uitbreiden door het Trade-programma te verdiepen en nieuwe markten te betrekken. Daarnaast wordt de trilaterale samenwerking met Duitsland en Scandinavië verder versterkt om mondiale innovaties te stimuleren. De focus ligt op het verbinden van Noord-Nederlandse bedrijven met internationale partners om nieuwe groeimogelijkheden te creëren en de regio wereldwijd nog sterker te positioneren.
Legenda
Doelstelling
Gerealiseerd
Bedrijven informeren over exportmogelijkheden
Bedrijven mee op handelsmissie
Financiële resultaten in het kort
Onze inkomsten bestaan uit rente, dividenden en de verkoop van (ons belang in) portfoliobedrijven. Het boekjaar 2024 hebben wij afgesloten met een winst van € 0,4 miljoen (2023: € 1,2 miljoen euro negatief).
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Resultaat | Investeringen | Innoveren en acquireren |
|---|---|---|
| 2020 | 4,7 | 0 |
| 2021 | 40,2 | 0.1 |
| 2022 | 11,1 | -0,3 |
| 2023 | -1,1 | -0,1 |
| 2024 | 0,8 | -0,4 |
Resultaatontwikkeling NOM voor belasting (in € miljoen)
Benaderde Marktwaarde (BMW)
De benaderde marktwaarde (BMW) van ons investeringsportfolio is met € 6 miljoen euro gestegen naar een bedrag van € 70 miljoen euro. Deze stijging komt met name vanwege een stevig investeringsjaar en een goed gevulde commitmentlijst.
Vermogensontwikkeling
Om risicodragend kapitaal te kunnen verstrekken is door de aandeelhouders kapitaal ingebracht. De aandeelhouders stellen als eis dat de koopkracht van het door hen beschikbaar gestelde vermogen in stand blijft. Dat wil zeggen dat de NOM na aftrek van haar kosten in vijfjarig perspectief een rendement boekt dat tenminste gelijk is aan het inflatiepercentage (doelvermogen). Het beschikbaar gestelde vermogen verhoogd met de inflatiecorrectie en minus dividenduitkeringen wordt aangemerkt als doelvermogen.
De nieuw overeengekomen 5-jaarsperiode loopt van 1 januari 2021 tot 1 januari 2026. Het doelvermogen per 1 januari 2021 is vastgesteld op € 76,9 miljoen en is overeenkomstig met het vermogen bij aanvang van 2021 en is omhoog bijgesteld vanwege een agiostorting van de Aandeelhouders inzake Corona Herstel Middelen, ten hoogte van € 23,4 miljoen, tot € 100,3 miljoen.
Ultimo 2024 is het vermogen gegroeid tot € 150,4 miljoen euro. De stijging komt met name door positieve resultaten in 2021 en 2022. Hierdoor ligt het totale vermogen ultimo 2024 boven het geïndexeerde doelvermogen (€ 115,7 miljoen euro), waarmee aan de doelstelling van de aandeelhouders wordt voldaan.
Meer informatie over onze financiële resultaten is te lezen in de jaarrekening.
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Vermogen | Doelvermogen | |
|---|---|---|
| 2020 | 76,9 | 58,8 |
| 2021 | 140,5 | 77,59999999999999 |
| 2022 | 151,2 | 85,4 |
| 2023 | 150,0 | 112,0 |
| 2024 | 150,4 | 115,7 |
Financiële instrumenten
Algemeen
De NOM maakt in de normale bedrijfsuitoefening gebruik van financiële instrumenten die in de balans zijn opgenomen. De NOM handelt niet in deze financiële instrumenten en heeft procedures en gedragslijnen om de omvang van het kredietrisico bij elke tegenpartij of markt te beperken. Bij het niet-nakomen door een tegenpartij van aan de NOM verschuldigde betalingen blijven eventuele daaruit voortvloeiende verliezen beperkt tot de waarde van de desbetreffende posten. Daarnaast zijn er geen kosten voor onderzoek of ontwikkeling gemaakt.
Kredietrisico
De vorderingen uit hoofde van leningen zijn niet in overwegende mate geconcentreerd bij één of enkele participaties en overige ondernemingen. Bij deze leningen is sprake van een vast rentepercentage over de gehele looptijd. De leningen worden aangehouden tot het einde van de looptijd. De onderneming heeft derhalve als beleid om geen afgeleide financiële instrumenten te gebruiken om (tussentijdse) rentefluctuaties te beheersen.
Renterisico
Het renterisico is beperkt tot eventuele veranderingen in de marktwaarde van opgenomen en uitgegeven leningen.
Marktwaarde
De marktwaarde van de in de balans verantwoorde leningen, liquide middelen en kortlopende schulden, benadert de boekwaarde ervan.
Dilemma: balans tussen risicovolle investeringen en rendement
Onze resultaten moeten in meerjarig perspectief gezien worden. De NOM investeert in kansrijke, innovatieve ondernemingen en is daarmee een risicofinancier. Wij investeren vaak daar waar de markt het (nog) niet aandurft. Daarom hebben wij te maken met een hoog risicoprofiel en onvoorspelbaarheid bij onze portfoliobedrijven.
Ook zijn we voor een langere periode betrokken bij onze portfoliobedrijven, gemiddeld zo'n zeven jaar. Ons financiële resultaat wordt sterk beïnvloed door de verkoop van participaties. Wij weten van tevoren niet, wanneer deze plaats zullen vinden. Vaak laat rendement op een investering daardoor een aantal jaren op zich wachten. Het kan ook voorkomen dat een investering niet succesvol uitpakt.
